Wat is er mis met de veiligheid op school?

Scholen met beveiligers en detectiepoortjes aan de deur, incidenten waarbij de veiligheid op school in het geding is – hoe veilig krijgen kinderen tegenwoordig onderwijs? En in hoeverre kunnen ontwerp en inrichting van een schoolgebouw bijdragen aan een veiliger leeromgeving? School Inside zoekt naar antwoorden.

Onder leiding van Sibo Arbeek, hoofdredacteur van het blad Schooldomein, bespraken Nout Paes (architect bij architectenbureau Paul de Ruiter), Roel Bosch (DKV Architecten), Heleen Schuit (Voedingscentrum), Michiel Kulik (initiatiefnemer Happy Healthy School), Eddine Sarroukh (lichtexpert Philips), Theo van den Burger (Algemene Vereniging van Schoolleiders, AVS), Froukje van Dijken (BBA Binnenmilieu) en Richard Bruijne (woonbioloog) voor School Inside de voorwaarden waaraan de ideale leeromgeving moet voldoen.

Strijd om de leerling
Is er eigenlijk wel iets mis met de veiligheid op scholen? Blazen de media de incidenten die zich voordoen niet te veel op?

Theo van den Burger ziet het anders: ‘Als we het over veiligheid hebben, zijn we het er allemaal over eens dat een school een open gemeenschap moet zijn waar je vrij in en uit kunt lopen. In sommige gevallen staan er vandaag beveiligingsmensen voor de deur en moeten leerlingen door detectiepoortjes. Zo’n school reageert – waarschijnlijk ongewild – op incidenten. De achterliggende reden is een strijd om de leerling, zeker in krimpregio’s waar het aantal leerlingen soms met tientallen procenten terugloopt. De financiering draait immers nog altijd om het aantal leerlingen. Wanneer ouders zich afvragen hoe het zit met de veiligheid en daarop mede hun keuze voor die school baseren, moet je als directeur íéts. Het gaat er tegenwoordig niet meer om of een school een bepaalde religieuze signatuur heeft, maar of je je school goed presenteert en goed inspeelt op de gevoelens van ouders. En dat is lastig.’

Alarmbel
Feitelijk draait het dus om een breder maatschappelijk probleem: een gevoel van (on)veiligheid dat in de samenleving als geheel de kop opsteekt. ‘Architecten moeten daar op de een of andere manier op reageren’, vindt Nout Paes. ‘Je kunt niet zeggen: de maatschappij moet eerst veranderen en dan functioneert mijn gebouw wel.’

Vaak uit zich dat dan in allerlei zichtbare veiligheidsvoorzieningen, waarvan het hoge hek om een school nog wel het meest in het oog springende voorbeeld is. ‘Maar’, zegt Froukje van Dijken’, ‘geeft dat dan een gevoel van veiligheid? Voor mij is zo’n hek juist een alarmbel’

Relatie met buiten
Paes: ‘Als het aan mij ligt, moeten we ons op scholen zo min mogelijk concentreren op dat soort voorzieningen. Incidenten zullen er altijd blijven. En andersom: zo’n hek beperkt inderdaad de bewegingsvrijheid van kinderen. Terwijl die normaal adem moeten kunnen halen. Vooral de relatie met buiten is belangrijk. Het liefst zouden we scholen hebben waarvan alle lokalen direct aan het schoolplein of liever nog aan natuur grenzen. Als een kind op de derde of vierde verdieping zit, is er al bijna geen relatie meer met buiten. Terwijl ‘even frisse lucht happen’ juist zo belangrijk is.’

Richard de Bruijne: ‘Wat we bovenal niet moeten vergeten, is dat we te maken hebben met mensen. Kinderen, leerlingen werken, leren en wonen niet alleen, ze zijn zelf ook onderdeel van de natuur. Ik wil graag meegeven dat er meer aandacht moet zijn voor interactie met de natuur.’