Duurzame ambitie gebaat bij visie en volharding

Waar gaat het om bij duurzaam inkopen? Is het belangrijk dat scholen met duurzaamheidsambities de richtlijnen van de overheid goed kennen? Moeten ze in staat zijn de productspecificaties van leveranciers onderling te vergelijken? Of gaat het voor hen juist niet om die technische aspecten, maar om de visie, de overtuiging en het doorzettingsvermogen van de directeur en zijn team?

Een verhaal uit de praktijk.

De oude behuizing van de Heemskerkse basisschool De Kariboe maakt een sterk verpauperde indruk. Hoge hekken sluiten het schoolterrein af van de omgeving. ‘We bevinden ons in een typische probleemwijk, je hebt hier wat netelige sociale kwesties’, zegt Kariboe-directeur

Henk Schweitzer. ‘De kinderen gaan er niet of nauwelijks de straat op, het schoolplein vervult geen buurtfunctie, er is geen sociale controle. Als het aan ons ligt, wordt dat straks anders.’

Een groene ziel

Twee jaar geleden stopte Schweitzer als docent Schrijven en Motorische Remedial Teaching aan de Hogeschool InHolland en werd directeur van De Kariboe. Daar kreeg hij de mogelijkheid de visie en missie van de school verder te ontwikkelen en die fysiek te vertalen in een nieuw gebouw.

Schweitzer: ‘Ik wist dat alle leerkrachten een groen en sociaal hart hadden. Het ontbrak ze echter aan de middelen om daar vorm en richting aan te geven. Daar zou ik bij helpen. Dat we tegelijkertijd konden gaan nadenken over een nieuw schoolgebouw was een buitenkans. Duurzaamheid is het centrale begrip in onze plannen. Met ons onderwijs en de nieuwe school willen wij een bijdrage leveren aan een duurzame en zorgzame samenleving. We willen een voorbeeldschool zijn.’

Natuurspeeltuin

Schweitzer legt een A3-vel op tafel met daarop een kleurige schets van de toekomstplannen. Rondom de school bevindt zich een natuurspeeltuin. Het is de bedoeling dat kinderen daar straks op speelse wijze bezig zullen zijn met natuur en milieu-educatie. Er komen onder andere een vlindertuin en een moestuin. Het is de bedoeling dat ieder onderdeel van de tuin uitnodigt tot spelen en leren.

‘Onderzoek toont aan’, zegt Schweitzer, ‘dat kinderen in zo’n natuurlijke omgeving veel gelukkiger worden dan op volledig bestrate schoolpleinen met een stel wipkippen. De tuin en het schoolgebouw willen we ook een buurtfunctie geven. Ik verwacht dat we door naschoolse en buurtgerichte activiteiten meer contacten met omwonenden zullen krijgen, dat er meer sociale controle ontstaat en daardoor minder overlast. Hoge hekken om het terrein hebben we dan niet meer nodig. We hebben niet de zekerheid dat het lukt, we gaan het gewoon proberen.’

Sturende visie

Andere schetsen die Schweitzer laat zien, betreffen het schoolgebouw zelf. Het zal de duurzaamheidsgedachte in veel opzichten uitdragen: duurzame architectuur, duurzame materialen, duurzame energiehuishouding, sedumdak, groene gevel, zonnepanelen en een gezond binnenklimaat. Schweitzer weet inmiddels dat ouders voor zijn duurzaamheidsverhaal vallen. In combinatie met het continurooster dat zijn school gaat aanbieden, levert de duurzaamheidsfilosofie een stroom aanmeldingen op. Maar hoe zorgt Schweitzer er nu voor dat zijn duurzaamheidsambities gerealiseerd kunnen worden? Waar haalt hij, om maar wat te noemen, het geld vandaan? ‘Waar het om gaat is dat je een duidelijke visie moet hebben op de keuzes die er gemaakt moeten worden. Want alleen dan kun je je adviseurs sturen en overtuigen. Je moet ook heel volhardend zijn: er op blijven hameren dat de oplossingen zo duurzaam mogelijk moeten zijn. Een groen geverfd dak pakt toch heel anders uit als visitekaartje van je school dan een sedumdak.’

Financiering

Volgens Schweitzer gaan gesprekken in de bouwcommissie altijd over geld dat er niet is. Hij acht het zijn taak ervoor te zorgen dat het er komt. ‘Ga maar ondernemen, zei het schoolbestuur tegen mij. Subsidie voor groene daken, subsidie voor zonnepanelen, leveranciers verleiden tot grote kortingen... Ik ben er zelf achterheen gegaan. Gelukkig is Heemskerk een serieuze millenniumgemeente die positief is betrokken bij onze plannen, dat helpt enorm. Zo hebben we geld gekregen voor de natuurspeeltuin. En we hebben net gehoord dat we van Jantje Beton geld krijgen voor de natuurspeeltuin: 50.000 euro. Uit 47 inzendingen is De Kariboe gekozen. Ik denk dat ons duurzame profiel daar erg bij geholpen heeft. Maar waar het om gaat: je moet het zelf regelen.’

Schweitzer maakt duidelijk dat het in deze omstandigheden geen doen is voor een schooldirecteur om zich te verdiepen in de kleine lettertjes van de overheidsrichtlijnen, laat staan die van de verschillende leveranciers. ‘Daar moet je je architect en bouwfysisch adviseur in vertrouwen. Dat is ook geen punt als zij zich voegen naar de missie en visie van de school, de directeur en zijn team.’

Tekst door Dirk van Ginkel