Devies AGS voor basisschoolinterieurs

De media meldden dit voorjaar dat blauw licht een gunstig effect heeft op de concentratie van kinderen, blijkens een proef op een Brabantse basisschool. Het bericht was een typische illustratie van de invloed van het schoolinterieur op de leerervaring en -prestaties van kinderen, een terrein waar Chris Pachen al heel wat jaren opereert.

Multifunctioneel, maar niet té richtinggevend

‘De belangrijkste voorwaarde waaraan het interieur van een basisschool moet voldoen is dat het een grote multifunctionaliteit moet ondersteunen zonder richtinggevend te worden’, zegt Pachen, nu zo’n 25 jaar interieurarchitect, waarvan de laatste 13 jaar bij architectenbureau AGS. Met deze werkgever heeft hij bijgedragen aan de vormgeving van vele scholen voor zowel basis- als voortgezet en hoger onderwijs. Bij al die schoolsoorten is de structuur van het onderwijs dat er wordt gegeven doorslaggevend voor de gewenste interieurvormgeving.

‘Op basisscholen wordt in één en hetzelfde klaslokaal klassikaal onderwijs gegeven, in kringetjes en groepjes gewerkt, gekleid, gekleurd en geverfd. Hetzelfde geldt voor de centrale gemeenschapsruimte, waar bovendien meestal een podium moet zijn dat voor allerlei doeleinden geschikt is.’

Vaste inrichtingselementen gebruikt Pachen daarom zelden in basisscholen. ‘Het is merendeels losse inrichting. Je geeft hooguit een kleurtje aan vloeren, muren en kozijnen en verder moet er vooral veel gesleept en omgebouwd kunnen worden. Multifunctioneel, maar niet richtinggevend – dat is het devies. Jonge kinderen moeten nog veel leren en ontdekken. Ze hebben overal hun aandacht zitten en dat hoort ook zo. Kleurgebruik dat te veel aandacht trekt, haalt ze weg bij hun eigen ontdekkingstocht. Het zijn net jonge lammetjes of kalfjes: je moet ze een interieur bieden waarin ze vrij rond kunnen huppelen. Grote ruimten waarin van alles kan.’

Prioriteitenlijst
Een belangrijk risico bij de bouw van nieuwe schoolgebouwen, of die nu bedoeld zijn voor basis-, voortgezet of hoger onderwijs, is dat bij voorbereiding en budgettering het interieur te laag op de prioriteitenlijst staat, leert Pachens ervaring.

‘Wat me bij scholen altijd verbaasd heeft, is dat het interieur pas als laatste in beeld komt, terwijl het voor de gebruikers van het gebouw de meest bepalende belevingsfactor is. Sommige opdrachtgevers zijn er wel alert op, maar in negen van de tien gevallen wordt er eerst een gebouw neergezet en pas in tweede instantie over interieur nagedacht.’

AGS pleit daarom als het om scholenbouw gaat voor wat zij noemt ‘Gesamtkunstwerken’, waarbij stedenbouw, architectuur en interieur in één consistente, vloeiende lijn tot ontwikkeling komen. ‘Helaas heeft de markt zich zo ontwikkeld dat alles in vakjes gestopt wordt. Ook tussen interieur en architectuur is daardoor een knip gekomen. Maar de meest dankbare projecten – zowel voor ons als makers als voor de eindgebruikers – zijn die waarin die knip niet bestaat.’